Рубрика: Հետաքրքիր է իմանալ, Ռուսերեն

Մի իրի պատմություն. Հայելի

Գիտնականները ենթադրում են, որ հայելիները մոտ յոթ հազար տարվա պատմություն ունեն։ Այն ժամանակներում որպես հայելի ծառայում էին փայլելը, հղկեցված տարբեր մետաղական` ոսկե, արծաթե, անագե, պղնձե, բրոնզե մակերեսները: Երբեմն նույնիսկ քարեր էին օգտագործում։
Հայելավոր մակերեսների մասին հիշատակումներին հանդիպում ենք նույնիսկ հին հունական դիցաբանության մեջ։ Հիշենք Պերսևսի և մեդուզա Գորգոնայի պատմությունը։ Համաձայն լեգենդի, ով կնայի մեդուզա Գորգոնայի աչքերի մեջ, քար կդառնա։ Հենց դրանից էլ օգտվել է Պերսևսը՝ իր վահանը, որպես հայելի, դեմ տալով նրան։ Գորգոնա մեդուզան տեսնելով իր արտացոլանքը` վերածվել է քարի։
Ըստ հնէաբանների, պատմության մեջ առաջին հայելիները լեռնային մագմային հանքատեսակի` oբսիդիանի հղկված-փայլեցված կտորներն են եղել։ Այդպիսի «հայելիներ» գտնվել են Թուրքիայում, դրանք մոտ 7500 տարեկան են։ Ճիշտ է, նրանց հայելի կարելի է անվանել միայն պայմանականորեն, քանի որ անհնար էր նրանց մեջ ինչ-որ բան մանրազնին կերպով տեսնել։ Այդպիսի մետաղական փայլեցված մակերես կարող էին ունենալ միայն հարուստ մարդիկ, որովհետև հայելիները պահանջում էին երկարատև, ամենօրյա խնամք։
Ավելի ուշ` 1279 թվականին, Ջոն Պեկանը առաջին անգամ նկարագրեց հայելու պատրաստման այս տարբերակը. սովորական ապակու վրա քսում են կապարի շատ բարակ շերտ։ Ավելի ուշ կիրառեցին այլ մեթոդ. երկու թղթերի արանքում տեղադրում էին անագե փայլաթիթեղ` ծածկված սնդիկով, վրան դնում ապակին, որից հետո զգուշությամբ դուրս էին քաշում թուղթը։ Այդ ժամանակներում լավագույնը համարվում էին վենետիկյան հայելիները։ Նրանք անհավատալիորեն թանկ էին, այդ իսկ պատճառով Վենետիկը ամեն կերպ փորձում էր գաղտնի պահել պատրաստման ձևը։ Հայելագործներին խստորեն արգելված էր հեռանալ քաղաքից։ Ովքեր չէին հնազանդվում, նրանց հետևից մարդասպաններ էին ուղարկվում, իսկ հարազատներին սպառնում էին դատաստանով։ Բոլոր այս միջոցները թույլ տվեցին Վենետիկին երեք դար պահպանել հայելիների արտադրության գաղտնիքը։
Ֆրանսիացի թագավոր Լյուդովիկոս իններորդի ժամանակներում (նա եղել է շքեղության այդ առարկայի մեծ սիրահար) բացահայտեց վենետիկյան հայելիների պատրաստման ձևը, որն էլ անմիջապես իջեցրեց նրանց գինը։ Արտադրանքը սովորական քաղաքացիներին հասանելի դարձավ, և արդեն XVIII դարում ֆրանսիացիների մեծ մասը կարող էր գլուխ գովել իր այդ փոքրիկ իրով: Առաջին հատակադիր հայելին նույնպես հայտնվել է Փարիզում` թագավորական պալատում։
Երբ մարդկանց կյանք մտավ տնային բարելավման այդ առարկան, հնարավորություն ստեղծվեց տեսնել ինքդ քեզ։ Դա հանգեցրեց նրան, որ հարուստ քաղաքացիներն սկսեցին ավելի շատ ուշադրություն դարձնել իրենց արտաքին տեսքին, այլ ոչ թե պահվածքին։
1835թ․ գերմանացի գիտնական, պրոֆեսոր Յուստուս ֆոն Լիբիխը հնարեց հայելի պատրաստելու նոր տեխնոլոգիա։ Որպեսզի նրանք ավելի պարզ ու փայլուն ստացվեն, նա առաջարկեց անագի փոխարեն օգտագործել արծաթ։
Դարեր շարունակ հայելիներին հարգանքով էին վերաբերվում, զգուշությամբ և նույնիսկ առեղծվածային վախով։ Նրանք համարվում էին գուշակությունների անփոփոխ պիտույք։
Մեր ժամանակներում հայելին դարձել է սովորական, ամենօրյա իր , որը առկա է յուրաքանչյուրի տանը։ Իհարկե, հիմա էլ նրանց նորաձևությունը փոխվում է։ 20-ականներին այնքան տարածված կլոր ու ձվաձև հայելիներին սկսում են փոխարինել ուղղանկյունները։ Դարի կեսերին նորաձև է դառնում անկանոն ձևը, իսկ 70-ականներին հետ էին վերադառնում հին ոճին։ Այսօր կարելի է ձեռք բերել ցանկացած տեսքի ու չափսի հայելի, որը, անկասկած, կօգնի զարդարել ցանկացած ինտերիեր։

Թարգմանությունը՝ Նորա Բաղդասարյանի

Ученые предполагают, что история создания зеркал началась более 7000 лет назад. В качестве них тогда служили различные металлические поверхности, наполированные до блеска – золотые, серебряные, оловянные, медные, бронзовые. Иногда использовали даже камни.
Упоминания o зеркальных поверхностях встречаются даже в древнегреческой мифологии. Вспомним историю о Персее и медузе Горгоне. Согласно легенде, любой, кто посмотрит в глаза медузе Горгоне, превратится в камень. Именно этим и воспользовался Персей, подставив ей свой щит в качестве зеркала. Медуза Горгона, увидев свое отражение, превратилась в камень.
Первые в истории зеркала, по мнению археологов, представляли собой отполированные кусочки магматической горной породы – обсидиана. Такие «зеркала» были найдены в Турции и насчитывали около 7500 лет. Правда, так их можно назвать весьма условно, поскольку было невозможно в них что-то тщательно рассмотреть. Позволить себе такую металлическую наполированную поверхность могли только очень состоятельные люди, поскольку зеркала требовали длительного ежедневного ухода.
Намного позже, в 1279 году Джон Пекан впервые описал следующий способ изготовления зеркала: на обычное стекло наносили очень тонкий слой свинца. Позже применяли другой метод: между двумя листами бумаги помещали фольгу из олова, покрытую ртутью, сверху накладывали стекло, после чего аккуратно извлекали бумагу. В то время лучшими считались венецианские зеркала. Они стоили невероятно дорого, поэтому Венеция всеми способами старалась сохранить тайну их изготовления. Зеркальщикам было строго запрещено покидать город. По следам же тех, кто всё-таки ослушался, посылали убийц, а их родственникам угрожали расправой. Все эти меры позволили Венеции сохранить первенство по производству зеркал в течение трех веков!
Во времена французского короля Людовика XIV, который был большим любителем этого предмета роскоши, была разгадана тайна изготовления венецианских зеркал, что незамедлительно снизило цену на них. Изделия стали более доступны простым гражданам, и уже в XVIII веке большая часть парижан могли похвастаться этой вещицей. Первое напольное зеркало появилось тоже в Париже, в королевском дворце.
Когда в жизнь людей вошел данный предмет домашнего обустройства, появилась возможность посмотреть на себя со стороны. Это привело к тому, что состоятельные граждане стали больше уделять внимание своему внешнему виду, а не поведению.
В 1835 году немецкий ученый, профессор Юстус фон Либих, придумал новую технологию изготовления зеркал. Для того чтобы они получались более ясными и сверкающими, он предложил вместо олова использовать серебро.
На протяжении многих веков к зеркалам относились уважительно, с опаской и даже с мистическим страхом. Они являлись неизменным атрибутом гаданий.
В наши дни зеркало стало обычной, повседневной вещью, имеющейся в каждом доме. Конечно, и сейчас мода на них меняется. На смену круглым и овальным зеркалам, столь распространенным в 20-х годах, приходят прямоугольные. В середине века модной становится неправильная форма, а в 70-х годах их стремились стилизовать «под старину». Сегодня можно приобрести любое по внешнему виду и размеру зеркало, которое, несомненно, поможет украсить любой интерьер.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s